NCET · Sanskrit Practice

NCET Sanskrit MCQs — 30 Most Frequently Asked Questions

This set covers the 30 most frequently repeated NCET Sanskrit questions from Grammar (Vyakaran), Literature (Sahitya), and Prose & Applied Sanskrit — with every question, option, and explanation presented in Sanskrit’s own Devanagari script, matching the language you’ll actually be tested in. Click an option to check your answer instantly and read the explanation.

📖 Grammar (व्याकरणम्) — Q1–10

Q1 “गच्छति” इति पदस्य मूलधातुः कः अस्ति?

A. गम् B. गच्छ् C. गत् D. गा

“गच्छति” इति पदं “गम्” धातोः लट्लकारे प्रथमपुरुषे एकवचनस्य रूपम् अस्ति।

Q2 संस्कृते कति विभक्तयः प्रचलिताः सन्ति?

A. पञ्च B. षट् C. सप्त D. नव

संस्कृत भाषायां सप्त (7) विभक्तयः सन्ति — प्रथमा, द्वितीया, तृतीया, चतुर्थी, पञ्चमी, षष्ठी, सप्तमी; सम्बोधनं प्रथमायाः एव एकः भेदः मन्यते।

Q3 “राम” शब्दस्य प्रथमा विभक्तिः एकवचने का अस्ति?

A. रामः B. रामौ C. रामाः D. रामम्

अकारान्त पुँल्लिङ्ग “राम” शब्दस्य प्रथमा विभक्तौ एकवचने रूपं “रामः” भवति।

Q4 संस्कृत व्याकरणे कति लकाराः प्रचलिताः सन्ति?

A. षट् B. दश C. द्वादश D. पञ्चदश

संस्कृत व्याकरणे दश लकाराः प्रचलिताः सन्ति — लट्, लिट्, लुट्, लृट्, लोट्, लङ्, विधिलिङ्, आशीर्लिङ्, लुङ्, लृङ्।

Q5 “पठ्” धातोः लट्लकारे प्रथमपुरुष-एकवचने रूपं किम्?

A. पठति B. पठतः C. पठन्ति D. पठसि

“पठ्” (भ्वादिगणीय) धातोः लट्लकारे प्रथमपुरुषे एकवचने रूपं “पठति” भवति, यस्य अर्थः “सः पठति”।

Q6 संस्कृते सन्धिः कति प्रकाराः भवन्ति?

A. द्वौ B. त्रयः C. चत्वारः D. पञ्च

संस्कृत व्याकरणे सन्धयः त्रिविधाः सन्ति — स्वरसन्धिः, व्यञ्जनसन्धिः, विसर्गसन्धिः।

Q7 “विद्या ददाति विनयम्” इति वाक्ये “विद्या” पदस्य लिङ्गं किम्?

A. पुँल्लिङ्गम् B. स्त्रीलिङ्गम् C. नपुंसकलिङ्गम् D. उभयलिङ्गम्

“विद्या” शब्दः आकारान्तः स्त्रीलिङ्गशब्दः अस्ति।

Q8 संस्कृत व्याकरणस्य आदिग्रन्थः “अष्टाध्यायी” कस्य रचना अस्ति?

A. पतञ्जलिः B. पाणिनिः C. कात्यायनः D. भर्तृहरिः

महर्षिः पाणिनिः “अष्टाध्यायी” इति संस्कृत व्याकरणस्य आधारभूतं ग्रन्थं रचितवान्, यत्र अष्टौ अध्यायाः सन्ति।

Q9 “गुरु” इति शब्दस्य षष्ठी विभक्तिः एकवचने का भवति?

A. गुरोः B. गुरुम् C. गुरुणा D. गुरवे

उकारान्त पुँल्लिङ्ग “गुरु” शब्दस्य षष्ठी विभक्तौ एकवचने रूपं “गुरोः” भवति।

Q10 पाठ्यक्रमेषु समासस्य साधारणतया कति भेदाः पठ्यन्ते?

A. त्रयः B. चत्वारः C. पञ्च D. षट्

सामान्यतः पाठ्यक्रमेषु समासस्य षट् भेदाः पठ्यन्ते — अव्ययीभावः, तत्पुरुषः, कर्मधारयः, द्विगुः, द्वन्द्वः, बहुव्रीहिः च।

📜 Literature (साहित्यम्) — Q11–20

Q11 “रामायणम्” महाकाव्यस्य रचयिता कः अस्ति?

A. वेदव्यासः B. वाल्मीकिः C. कालिदासः D. तुलसीदासः

महर्षिः वाल्मीकिः आदिकविः इति ख्यातः, येन “रामायणम्” इति आदिकाव्यं रचितम्।

Q12 “महाभारतम्” ग्रन्थस्य रचयिता कः अस्ति?

A. वाल्मीकिः B. वेदव्यासः C. कालिदासः D. भासः

महर्षिः वेदव्यासः “महाभारतम्” इति विश्वस्य बृहत्तमं महाकाव्यं रचितवान्, यत्र “भगवद्गीता” अपि अन्तर्भूता अस्ति।

Q13 “अभिज्ञानशाकुन्तलम्” नाटकस्य रचयिता कः अस्ति?

A. भवभूतिः B. कालिदासः C. भासः D. विशाखदत्तः

महाकविः कालिदासः “अभिज्ञानशाकुन्तलम्” इति प्रसिद्धं नाटकं रचितवान्, यत्र दुष्यन्त-शकुन्तलयोः प्रेमकथा वर्णिता अस्ति।

Q14 “मेघदूतम्” इति काव्यस्य रचयिता कः?

A. कालिदासः B. भारविः C. माघः D. श्रीहर्षः

कालिदासेन रचितं “मेघदूतम्” इति खण्डकाव्यं यक्षस्य विरहवेदनां मेघं दूतरूपेण प्रस्थाप्य वर्णयति।

Q15 वेदानां संख्या कति अस्ति?

A. द्वौ B. त्रयः C. चत्वारः D. पञ्च

वेदाः चत्वारः सन्ति — ऋग्वेदः, यजुर्वेदः, सामवेदः, अथर्ववेदः।

Q16 “पञ्चतन्त्रम्” ग्रन्थस्य रचयिता कः अस्ति?

A. विष्णुशर्मा B. क्षेमेन्द्रः C. सोमदेवः D. दण्डी

पण्डितः विष्णुशर्मा “पञ्चतन्त्रम्” इति नीतिकथासङ्ग्रहं रचितवान्, यत्र पशुपक्षिकथाभिः नीतिशिक्षा दीयते।

Q17 “भगवद्गीता” कस्मिन् ग्रन्थे अन्तर्भूता अस्ति?

A. रामायणे B. महाभारते C. पुराणेषु D. उपनिषत्सु

“भगवद्गीता” महाभारतस्य भीष्मपर्वणि अन्तर्भूता अस्ति, यत्र श्रीकृष्णः अर्जुनाय उपदेशं ददाति।

Q18 “बृहत्त्रयी” इति नाम्ना ख्यातेषु त्रिषु महाकविषु कः न अन्तर्भवति?

A. कालिदासः B. भारविः C. माघः D. भवभूतिः

“बृहत्त्रयी” इति नाम्ना कालिदासः, भारविः, माघः च ख्याताः सन्ति; भवभूतिः पृथक् प्रसिद्धः नाटककारः अस्ति, परन्तु बृहत्त्रय्यां न गण्यते।

Q19 “किरातार्जुनीयम्” महाकाव्यस्य रचयिता कः?

A. माघः B. भारविः C. कालिदासः D. श्रीहर्षः

महाकविः भारविः “किरातार्जुनीयम्” इति महाकाव्यं रचितवान्, यत्र अर्जुनस्य शिवेन सह युद्धस्य वर्णनम् अस्ति।

Q20 “उपनिषदः” काः सन्ति?

A. वेदानां कर्मकाण्डभागः B. वेदानां ज्ञानकाण्डभागः C. पुराणानां भागः D. स्मृतिग्रन्थाः

उपनिषदः वेदानाम् अन्तिमः दार्शनिकः भागः सन्ति, याः ब्रह्मविद्याम् आत्मज्ञानं च प्रतिपादयन्ति, अतः ताः “वेदान्तः” इति अपि उच्यन्ते।

✍️ Prose & Usage (गद्यम्) — Q21–30

Q21 “सुभाषितम्” इति शब्दस्य अर्थः किम्?

A. दुष्टवचनम् B. नीतियुक्तं सुष्ठु कथितं वाक्यम् C. मूकवचनम् D. दीर्घवाक्यम्

“सुभाषितम्” इति पदस्य अर्थः भवति नीतिं ज्ञानं वा संक्षेपेण सुन्दरतया प्रतिपादयत् वाक्यम्।

Q22 “अहिंसा परमो धर्मः” इति सूक्तिः कुत्र प्राप्यते?

A. रामायणे B. महाभारते C. वेदेषु D. उपनिषत्सु

“अहिंसा परमो धर्मः” इति प्रसिद्धा सूक्तिः महाभारते बहुत्र उल्लिखिता वर्तते, या अहिंसायाः सर्वोच्चधर्मत्वं प्रतिपादयति।

Q23 “वसुधैव कुटुम्बकम्” इति वाक्यस्य भावः किम्?

A. सम्पूर्णं विश्वं एकं परिवारः इव अस्ति B. धनम् एव कुटुम्बस्य आधारः C. कुटुम्बं वसुधायाः स्वामी D. वसुधा एकम् एव नगरम्

“वसुधैव कुटुम्बकम्” इति वचनं सम्पूर्णविश्वस्य एकत्वं प्रतिपादयति, यत् सम्पूर्णं जगत् एकः परिवारः इति भावयति।

Q24 “यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः” इति श्लोकः कस्मात् ग्रन्थात् उद्धृतः?

A. रामायणात् B. मनुस्मृतेः C. महाभारतात् D. भगवद्गीतायाः

एषः श्लोकः मनुस्मृतौ प्राप्यते, यत्र नारीणां सम्मानस्य महत्त्वं प्रतिपादितम् अस्ति।

Q25 “क्रियते इति कार्यम्” इति कीदृशं पदम्, व्याकरणदृष्ट्या?

A. कर्तृपदम् B. कृदन्तपदस्य विग्रहवाक्यम् (कर्मणि प्रयोगे) C. समासपदम् D. अव्ययपदम्

“कार्यम्” इति कृदन्तपदस्य विग्रहः “क्रियते इति कार्यम्” भवति, यत् कर्मणि क्यप्-प्रत्ययेन निष्पन्नम् अस्ति।

Q26 संस्कृतभाषायाः लिपिः वर्तमानकाले सामान्यतः का अस्ति?

A. रोमन् लिपिः B. देवनागरी लिपिः C. खरोष्ठी लिपिः D. केवलं ब्राह्मी लिपिः

वर्तमानकाले संस्कृतभाषा प्रायः देवनागरीलिप्या एव लिख्यते, यद्यपि प्राचीनकाले ब्राह्मी-खरोष्ठी-आदिलिपयः अपि प्रयुक्ताः आसन्।

Q27 “अलङ्कारः” इति शब्दस्य साहित्यशास्त्रे अर्थः किम्?

A. केवलं आभूषणम् B. काव्यस्य शोभावर्धकं तत्त्वम् (उपमादि) C. व्याकरणस्य नियमः D. छन्दसः प्रकारः

साहित्यशास्त्रे “अलङ्कारः” काव्यस्य सौन्दर्यवर्धकं तत्त्वं भवति, यथा उपमालङ्कारः, रूपकालङ्कारः इत्यादयः।

Q28 “छन्दः” इति शब्दस्य तात्पर्यं किम्?

A. पद्यरचनायाः नियतं लयबद्धं स्वरूपम् B. गद्यस्य शैली C. व्याकरणस्य विभागः D. नाटकस्य अङ्कः

“छन्दः” इति पद्ये अक्षराणां मात्राणां वा नियतं क्रमं सूचयति, यथा अनुष्टुप् छन्दः, इन्द्रवज्रा छन्दः इत्यादयः।

Q29 “रघुवंशम्” महाकाव्यस्य रचयिता कः?

A. भवभूतिः B. कालिदासः C. दण्डी D. बाणभट्टः

कालिदासेन रचितं “रघुवंशम्” इति महाकाव्यं रघुवंशीयनृपाणां चरितं वर्णयति।

Q30 संस्कृतसाहित्ये गद्यकाव्यस्य उदाहरणरूपेण प्रसिद्धः ग्रन्थः कः?

A. मेघदूतम् B. कादम्बरी C. किरातार्जुनीयम् D. रघुवंशम्

बाणभट्टेन रचिता “कादम्बरी” संस्कृतगद्यकाव्यस्य एकं प्रसिद्धं उदाहरणम् अस्ति।